Boek
Nederlands

Mens dier ding

Alfred Schaffer (auteur)
+1
Mens dier ding
×
Mens dier ding Mens dier ding

Mens dier ding

Alfred Schaffer (auteur)
Gedichten over Sjaka Zoeloe, de welhaast mythische Zoeloeleider uit de negentiende eeuw.
Titel
Mens dier ding
Auteur
Alfred Schaffer 1973-
Taal
Nederlands
Editie
2
Uitgever
Amsterdam: De Bezige Bij, 2014
142 p.
ISBN
9789023482833 (paperback)

Besprekingen

Poëzie die je uit je lood slaat

Voor zijn vorige bundel, Kooi (2008), kreeg de Nederlander Alfred Schaffer (1973) zowel de Jan Campertprijs als de Ida Gerhardt Poëzieprijs. In zijn nieuwe, Mens Dier Ding, zit nog meer durf.

Alfred Schaffer, docent literatuur aan de universiteit van Stellenbosch in Zuid-Afrika, vertelt het levensverhaal van de controversiële figuur Shaka Zoeloe (1787-1828), achtereenvolgens verzetsheld, staatsman en tiran. Daarbij roept hij fundamentele vragen op over hoe iemand kan ontsporen en wat machtswellust met iemand doet. Schaffer moraliseert niet, maar zorgt voor een veelkantige vertelling.

Zogenaamde 'dagdroomgedichten', waarin Schaffer de eerste persoon enkelvoud gebruikt en ons in het hoofd van Shaka Zoeloe laat kruipen, wisselen af met poëtisch proza, soms ernstig, dan weer erg lichtvoetig, in de derde persoon.

Kinderlijke fantasie

In de 'dagdroomgedichten' lijkt Schaffer de dagen van Shaka af te tellen. Het eerste droomgedicht, dat ik hierboven koos, beschrijft de kinderlijke fantasie van de Zuid-Afrikaan. In de idyllische wereld die de ik-figuur, ook wel minzaam en onschuldig 'Sjaka' genoemd, bij elkaar fantaseert, zitten al onheilspellende elementen: …Lees verder

MENS DIER DING

dag(droom) # 3.637 Ik heb de ruitenwissers aan mijn bruine huid is donkerbruin van alle zomerdagen. Dorpjes, kraters, reservaten, alles schuift voorbij. Alsof ik door een tunnel jaag met nat cement en aan het einde het beroemde licht en heldere geluiden. Alleen er is geen tunnel, ik kan het niet ...

dag(droom) # 3.637

Ik heb de ruitenwissers aan

mijn bruine huid is donkerbruin van alle zomerdagen.

Dorpjes, kraters, reservaten, alles schuift voorbij.

Alsof ik door een tunnel jaag met nat cement

en aan het einde het beroemde licht en heldere geluiden.

Alleen er is geen tunnel, ik kan het niet beschrijven

zelfs niet nu ik slaap, zelfs nu ik niet slaap.

En ik verstijf, daar kan ik niets aan doen, het gaat vanzelf -

een plank van vlees , ik ril bij de gedachte

als een rat, mijn staart een vette worm en daar

een kater op de loer vlak bij de rand

van mijn verstandelijk vermogen.

Kom tevoorschijn roept het beest Ik zie je wel.

Op dit punt schrok ik vroeger wakker

badend in het zweet

nu kan ik erom lachen, ik gil het uit

van pret alsof ik eeuwig met vakantie was

zo zit ik hier te gillen.

In My Life in the Bush of Ghosts, de cultclassic die David Byrne en Brian Eno inspiree…Lees verder

Onder poëzieliefhebbers is Alfred Schaffer al lang geen nieuwe naam meer. Zijn bundels werden bekroond met een aantal prijzen. Tegelijk blijft de dichter nog steeds relatief onbekend. Dat zou met zijn zesde bundel wel eens snel kunnen veranderen. Mens dier ding is inderdaad in meer dan één opzicht een meesterwerk, waarmee Schaffer zich resoluut naar voren dringt in de horde van hedendaagse talentvolle dichters. Het opzet is even eenvoudig als geniaal. De dichter dringt in de huid van de legendarische Sjaka (ook wel Chaka) Zoeloe (1787-1828), de stichter van het Zoeloe-koninkrijk, een belangrijk veldheer en een meedogenloos dictator. Rond zijn leven hangt een sfeer van mythes en legendes, zoals bij vrijwel elke held. Tot op vandaag blijft zijn naam voortleven, in liederen en verhalen, maar ook in diverse games. Net die veelzijdigheid en die ongrijpbaarheid moet Schaffer bijzonder hebben aangegrepen.
De bundel Mens dier ding probeert Sjaka op tal van manieren te vatte…Lees verder
Schaffer (1973), wiens vorige dichtbundel alweer zes jaar geleden verscheen, heeft zich bij deze nieuwe laten inspireren door de roman 'Chaka. An historical romance' van de Zuid-Afrikaanse schrijver Thomas Mofolo (1876-1948) plus nog wat achtergrondliteratuur inzake de persoon van Sjaka Zoeloe, de welhaast mythische Zoeloeleider uit de negentiende eeuw. Schaffer woont al enige tijd in Zuid-Afrika waar hij Nederlands doceert aan de universiteit van Stellenbosch. Zijn dichtbundel is te beschouwen als een gefragmenteerd aangeboden tekst, verhalend proza in versregels, los zittend in het vel, met voortdurende interrupties door dagdromen van Sjaka, die in de laatste droom sterft. Sjaka wordt in deze tekst voorgesteld als een zowel historische als universele figuur, een soort Iedereen. Vandaar titels als: 'Sjaka's rechtszaak live via Nieuws24' en 'Sjaka droomt de laatste nacht zijn hele leven bij elkaar'. Dit laatste gedicht bevat de regels: 'Hier en daar wordt iemand omgehakt / maar het is…Lees verder

Over Alfred Schaffer

Alfred Schaffer (Leidschendam, 16 september 1973) is een Nederlands dichter. Hij is de zoon van een Arubaanse moeder en een Nederlandse vader. Zijn boeken verschijnen bij De Bezige Bij, waar hij werkzaam was als redacteur. Alfred Schaffer was tevens redacteur van het tijdschrift Bunker Hill, dat in 2008 werd opgeheven. Hij werkt als lector Nederlands aan Stellenbosch University in Zuid-Afrika, het land waar hij ook woont.

Prijzen

  • Jo Peters Poëzieprijs 2002, voor Zijn opkomst in de voorstad
  • Hugues C. Pernath-prijs 2007, voor Schuim
  • Jan Campert-prijs 2009, voor Kooi
  • Ida Gerhardt Poëzieprijs 2010, voor Kooi
  • Paul Snoek Poëzieprijs 2014, voor Mens Dier Ding
  • Charlotte Köhler Prijs 2017, voor Mens Dier Ding

Werken